Reward chart w psychoterapii dzieci – narzędzie wspierające zmianę, nie kontrolę

Photo by Freepik

Reward chart (tablica postępów) bywa kojarzona głównie z naklejkami za „grzeczne zachowanie”.W psychoterapii dzieci i młodzieży jej rola jest zupełnie inna.

Dobrze zaprojektowana tablica nie służy dyscyplinowaniu ani ocenianiu dziecka, lecz wspiera proces zmiany, wzmacnia motywację i pomaga zauważyć postęp tam, gdzie jest on trudny do dostrzeżenia.

Czym jest reward chart w terapii?

W kontekście psychoterapeutycznym reward chart to wizualne narzędzie pracy nad konkretną umiejętnością lub celem terapeutycznym.

Nie nagradzamy „idealnego zachowania”.Zaznaczamy próbę, wysiłek i zaangażowanie.

Tablica:

• pomaga dziecku zobaczyć, że coś już robi,

• porządkuje proces terapeutyczny,

• daje poczucie sprawczości i wpływu.

Jak wygląda reward chart w psychoterapii?

Tablica jest:

• dopasowana do zainteresowań dziecka (auta, syrenki, dinozaury, kosmos),

• prosta i czytelna,

• tworzona wspólnie z dzieckiem,

• oparta na małych, realnych krokach.

Jedno pole na tablicy nie oznacza „sukcesu”, lecz:

„spróbowałem / zauważyłem / zatrzymałem się / wróciłem do równowagi”

Reward chart przy pracy ze złością

W terapii złości tablica może wspierać:

• zauważanie sygnałów z ciała,

• zatrzymanie się przed impulsywną reakcją,

• skorzystanie z ustalonej strategii regulacji.

Naklejka lub symbol pojawia się wtedy, gdy dziecko:

• zauważy, że złość narasta,

• spróbuje techniki (oddech, ruch, odejście),

• wróci do kontaktu — nawet z pomocą dorosłego.

Nie nagradzamy „braku złości”.Wzmacniamy próbę poradzenia sobie z nią.

Reward chart w pracy z lękiem

W terapii lęku tablica często pokazuje drogę, a nie cel końcowy.

Może mieć formę:

• drabiny,

• mapy wyprawy,

• ścieżki bohatera.

Każdy krok to:

• powiedzenie o lęku,

• wejście w trudną sytuację na chwilę,

• spróbowanie techniki regulacyjnej.

Tablica pomaga dziecku zobaczyć:

„Robię postępy, nawet jeśli nadal się boję.”

Reward chart przy obniżonym nastroju

W pracy z dziećmi z obniżonym nastrojem lub objawami depresyjnymi reward chart:

• wspiera aktywizację,

• pomaga zauważyć najmniejsze działania,

• przeciwdziała poczuciu „nic nie robię”.

Naklejka może pojawić się za:

• wstanie z łóżka,

• krótką aktywność,

• ćwiczenie uważności,

• pojawienie się na sesji.

To narzędzie normalizuje trudność i wzmacnia wysiłek, nie tempo.

Reward chart w pracy z regulacją i mindfulness

Tablica może wspierać:

• regularność ćwiczeń oddechowych,

• relaksację,

• krótkie momenty zatrzymania w ciągu dnia.

W tym kontekście reward chart:

• nie motywuje „nagrodą”,

• pomaga budować łagodny nawyk,

• wspiera ciało i układ nerwowy.

Co odróżnia terapeutyczny reward chart od systemu nagród?

✔ brak kar i odbierania naklejek✔ brak porównań✔ koncentracja na procesie✔ współpraca z dzieckiem✔ szacunek dla tempa i trudności

W terapii reward chart to narzędzie wsparcia zmiany, a nie kontroli.

Na zakończenie

Dzieci w terapii często robią ogromny wysiłek, który z zewnątrz bywa niewidoczny.Reward chart pomaga ten wysiłek zobaczyć, nazwać i docenić.

To małe narzędzie, które — użyte uważnie — może realnie wspierać proces psychoterapii.